HÓRREO I NO MARIÑAO

Este exemplar que hoxe presento ten algo especial para min, xa que foi o primeiro no que vin labor de talla de madeira. A talla, persoalmente, gústame e cando teño tempo saco unhas labras. Pois neste exemplar aparece traballo de talla na porta de acceso. Está situado no lugar do Mariñao, xunto con outros dous exemplares que non distan moito no espazo, pois están nas casas veciñas e que veremos en sucesivos días. Este é un exemplar de cepa maciza de mediana altura. Tornarratos de pedra todo corrido, facendo as veces de chan da cámara. Cámara mixta de madeira e pedra, con dous corpos separados por columna central e unha cinta lonxitudinal horizontal. Porta nun dos penais, con acceso de escaleira frontal de pedra.

A porta leva elementos ornamentais, consistentes en dous cadros nos que as diagonais céntranse nun círculo tallado no medio de cada un; dentro do círculo vai unha flor tallada. Neste exemplar non se aprecian ben, mais cando vos ensine o terceiro, verédelo mellor. Na parte superior da cámara, tamén leva ornamentación, cunha madeira a xeito de cadradiños xusto por riba da mesma. O teito é o típico da zona, a catro augas e de lousa, con remate de encastre dunhas noutras. Outra peculiaridade deste hórreo é que está datado e ten o nome do dono. No tornarratos, xusto na parte frontal da porta, nunha esquina o ano, 1902 (na da esquerda ollándoo de fronte) e na outra, VIVERO. (Antes do ano ten unhas letras ilexibles)

Texto e fotos aportados por Xose María López Ferro, Cronista Oficial do Concello de As Pontes e director do Museo Etnográfico Monte Caxado, a quen agradecemos a sua colaboración desinteresada

HÓRREO III NA CANLE IV

Un terceiro exemplar foi colocado nesta zoan da Canle IV, mais na outra banda do rego Brixeo, oposta aos dos exemplares anteriores. Neste aínda está máis patente a mala xestión patrimonial, pois fixéronlle unha base maciza de bloques. Posiblemente a base orixinal fose maciza de pedra, quixeron facer algo similar e non se lles ocorreu mellor cousa que empregar o bloque. Ben, o fin é o que importa e hoxe temos un exemplar de hórreo máis (que coma os dous anteriores xa comeza a precisar mantemento) salvado da expropiación que, doutro xeito, iría á escombreira.

Estamos ante o que debeu ser un fermoso exemplar no seu día, semellante ao do Pazo-A Faeira, polo menos na súa parte superior. A base, como xa dixen, feita de bloque a xeito de soleira maciza, tornarratos de pedra todo corrido e que fai de piso da cámara. Cámara mixta, de madeira e pedra, de dous corpos separados por unha columna central e cunha fita ou cinta lonxitudinal horizontal. Porta de acceso na cabeceira que dá ao local de ASPANAES. O teito é a dúas augas, de lousa e rematado, no cumio, cunha fiada de tella e, nos estremos, con capas ou sobrepenas de pedra. Acompañan ao conxunto uns pías de pedra.

Texto e fotos aportados por Xose María López Ferro, Cronista Oficial do Concello de As Pontes e director do Museo Etnográfico Monte Caxado, a quen agradecemos a sua colaboración desinteresada

HÓRREO (II) NA CANLE IV

Na zona da Canle IV temos tres hórreos que viñeron da expropiación de Endesa, polos anos 90. Hoxe imos ver o primeiro que é un exemplar típico de hórreo “Cabanas”. Non sei se a base é a mesma que tiña, pois descoñezo onde estaba e cales eras as súas características anteriores, xa que foron restaurados e reformados en algunhas partes. Tamén teño que engadir que xa comezan a ter necesidade de limpeza e conservación, é unha mágoa que se estraguen, xa que ademais de ser uns elementos patrimoniais o son ornamentais na zona onde están.

A base actual está composta por tres cepas transversais feitas de pedras graníticas. Sobre cadansúa, un tornarratos ou rateira independente, é dicir, ten tres rateiras. A cámara é mixta, de madeira e pedra; dividida en dúas partes por unha columna central e con dúas cintas lonxitudinais. A porta nun dos penais, o que dá ao pobo. Non ten escaleira de acceso, como dixen, foi trasladado da súa situación orixinal e foi un elemento que non lle puxeron (a súa altura orixinal posiblemente fose maior). O teito é a catro augas, cuberto de lousa e remate de tellas.

Texto e fotos aportados por Xose María López Ferro, Cronista Oficial do Concello de As Pontes e director do Museo Etnográfico Monte Caxado, a quen agradecemos a sua colaboración desinteresada

HÓRREO (I) NA CANLE IV

Na zona da Canle IV temos tres hórreos que viñeron da expropiación de Endesa, polos anos 90.

Hoxe imos ver o primeiro que  é un exemplar típico de hórreo “Cabanas”. Non sei se a base é a mesma que tiña, pois descoñezo onde estaba e cales eras as súas características anteriores, xa que foron restaurados e reformados en algunhas partes. Tamén teño que engadir que xa comezan a ter necesidade de limpeza e conservación, é unha mágoa que se estraguen, xa que ademais de ser uns elementos patrimoniais o son ornamentais na zona onde están.

A base actual está composta por tres cepas transversais feitas de pedras graníticas. Sobre cadansúa, un tornarratos ou rateira independente, é dicir, ten tres rateiras.

A cámara é mixta, de madeira e pedra; dividida en dúas partes por unha columna central e con dúas cintas lonxitudinais. A porta nun dos penais, o que dá ao pobo. Non ten escaleira de acceso, como dixen, foi trasladado da súa situación orixinal e foi un elemento que non lle puxeron (a súa altura orixinal posiblemente fose maior).

O teito é a catro augas, cuberto de lousa e remate de tellas.

Texto e fotos aportados por Xose María López Ferro, Cronista Oficial do Concello de As Pontes e director do Museo Etnográfico Monte Caxado, a quen agradecemos a sua colaboración desinteresada

Primeiramente, e antes de entrar no artigo en si, quixera desexar a todos/as que ledes estos artigos un Bo Nadal e que se vos cumpran os vosos desexos.

HÓRREO NA FRAGACHÁ

Hoxe móstrovos outro exemplar alto de hórreo no que se refire á súa sustentación. E como veredes con algunha que outra curiosidade. Está situado case enfronte da Igrexa ou Capela que hai na Fragachá. A soleira é maciza e alta, a algo máis de dous terzos colocouse, por un dos laterais (o que amosa a foto) un tellado para un alpendre onde se garda a cisterna do tractor. Por riba desta altura, unha pasarela (de chanta) de acceso ao hórreo que vai dende o balcón da casa ata a porta de acceso. Este paso está por debaixo do tornarratos, non queda á mesma altura da porta. Tamén se pode observar, na segunda foto, que ten unha balaustrada de ferro forxado que na primeira non tiña (fixéraa nunha visita anterior). (Lembra este xeito de acceso ao hórreo III do Caneiro).

O tornarratos é de pedra e fai de piso do hórreo.
A cámara é mixta (madeira e pedra), de tres corpos con dúas columnas centrais. A porta está nun dos penais. Como características especiais da cámara, podemos dicir que unha é que as fitas (3) son verticais e as doelas son horizontais, ao revés da maioría dos hórreos ponteses; a outra, é que ao restauralo, pola outra parte da cámara, fíxose de ladrillo, conservando as dúas columnas centrais e revocouse de cimento toda a soleira ou base maciza. Asemade, o penal traseiro, a metade baixa é de pedra e a metade alta, é de ladrillo; perdendo a súa orixinalidade e beleza.
O teito é a tres augas, con viseira enriba da porta de acceso, pero coa particularidade de que é de uralita (material que non é propio dos hórreos). Orixinariamente este hórreo puidera ser do tipo “Vilalba”

Texto e fotos aportados por Xose María López Ferro, Cronista Oficial do Concello de As Pontes e director do Museo Etnográfico Monte Caxado, a quen agradecemos a sua colaboración desinteresada

HÓRREO IV DO CANEIRO

Falareivos hoxe doutro hórreo, o cuarto, do lugar do Caneiro. É similar ao III en varios aspectos e tamén diferente noutros. A soleira é maciza, aínda que baixa e non chega á metade do exemplar III. O acceso faise por medio de escaleiras. O tornarratos é de pedra e fai de piso da cámara. A cámara é mixta, de pedra (columnas e piso) e madeira. Leva unha faixa ou fita lonxitudinal ao medio das doas. A porta está no penal frontal. Enriba da porta leva unha cruz labrada da que xa falamos na sección de “cruces labradas” e unha inscrición: A. G. (Nome do que o mandou facer?) e A.Ñ 1927 (Ano no que se fixo). O teito é a dúas augas, cimentado na unión das lousas e con remates enriba dos penais, cruz (da que falamos no apartado das cumiais) e pináculo. A diferencia do exemplar III non leva capas enriba dos penais.

Texto e fotos aportados por Xose María López Ferro, Cronista Oficial do Concello de As Pontes e director do Museo Etnográfico Monte Caxado, a quen agradecemos a sua colaboración desinteresada

HÓRREO III DO CANEIRO

Este sería outro terceiro exemplar de hórreo existente no lugar do Caneiro, e que é distinto aos xa vistos, é dicir que é especial. Imos ver o por que.

Atopámonos cun hórreo alto, pois a soleira maciza sobre a que está suspendido é moi alta, tanto que o acceso a dito hórreo é polo balcón da casa e, á súa vez, as paredes da soleira fan de paredes das cabanas que hai por ámbolos dous lados. Esta sería unha das primeiras características especias deste exemplar, mais hai máis.

O tornarratos é de pedra e fai de piso da cámara. A cámara é mixta (de madeira e pedra), dividida en dous corpos polas columnas centrais (unha de cada lado). Cunha fita lonxitudinal A porta, nun dos penais que é o que dá de fronte á casa. O acceso á mesma é polo balcón da casa, ao que vai unido por un paso con trabes de madeira e piso de lousa, que leva un balaustro e pasamáns de ferro. O teito é a dúas augas (raro no concello), nos penais unhas grandes pedras a ámbolos lados e a ámbolos extremos, rematadas as de diante nunha cruz de pedra (que estudaremos na sección de cruces cumiais) e na traseira, dun pináculo de pedra moi traballado. A cuberta do teito é de lousas que no remate van engarzadas unhas nas outras.
Este exemplar, lembra na parte do teito,  nas capas dos penais e no remate das lousas (aínda que aquí varía algo),  ao do Pazo-A Faeira, é moi semellante e tamén a dúas augas. Este ten a cruz e o pináculo que o do Pazo non tiña.

Texto e fotos aportados por Xose María López Ferro, Cronista Oficial do Concello de As Pontes e director do Museo Etnográfico Monte Caxado, a quen agradecemos a sua colaboración desinteresada

HÓRREO II DO LUGAR DO CANEIRO

O primeiro hórreo do Caneiro que vos amosei era o que ía sobre esteos de madeira. Hoxe imos ver outro que está situado na área recreativa do lugar do Caneiro.

Descoñezo a súa orixe, pero debeu de vir da expropiación de Endesa. Está bastante recomposto e moi diferente de como debía ser. Se vos fixades os soportes e as columnas dos penais parecen unha prolongación unhas (columnas) dos outros (soportes); mentres que conserva as rateiras e a cámara orixinais. O teito tamén debeu ser reparado e as vigas lonxitudinais superiores (as que van debaixo do teito) deberon meterllas novas. O remate das lousas do tellado é a base de tella, tamén nova. E ten dous pináculos de remate nos extremos que son da mesma pedra que a  das columnas, polo que é de supoñer que foron engadidos e non son orixinais.

Polo demais, pódese dicir que é un hórreo tipo “Cabanas”, para min é tipo “As Pontes”, con soporte de cepas transversais, cámara mixta (madeira e pedra), as columnas dos penais moi anchas e feitas de varias pedras (cousa que non se ve nos hórreos de As Pontes de Gª Rguez., polo que unha mala restauración), a cámara ten tres corpos, leva unha fita lonxitudinal ao medio, e unha porta lateral no medio da primeira división. O teito é de lousa e a catro augas, rematado en tella e con dous pináculos nos extremos. É un hórreo que lembra ao anterior da Fraga e ao outro que había na Vila

Texto e fotos aportados por Xose María López Ferro, Cronista Oficial do Concello de As Pontes e director do Museo Etnográfico Monte Caxado, a quen agradecemos a sua colaboración desinteresada

HÓRREO NA FRAGA (A CARÓN DO HEXÁGONO)

Fermoso exemplar de hórreo, trasladado dalgún lugar expropiado (non teño datos). É dun tamaño grande como hórreo desta zona, pois ten tres corpos de cámara, cando normalmente son de un ou de dous como moito. É moi similar a un que tiñamos na Vila e que se perdeu. A suspensión non é a orixinal, pois vai sobre catro cepas transversais e altas (posiblemente para evitar o vandalismo) de granito. Sobre elas fixeron un asento ou mesa de cemento, e sobre el vai o tornarratos de pedra que fai de chan do hórreo. A cámara é mixta, madeira e pedra, con dúas columnas centrais e dividida, como xa dixen, en tres corpos, e cunha fita lonxitudinal, a porta está no medio dun dos laterais, concretamente o que dá á estrada, no lado oposto ao río. Non ten escaleiras de acceso, outro motivo para evitar o vandalismo ou excesos festeiros, polo lugar onde está situado. O teito é a catro augas, e cuberto de lousa, con remate de tellas. Clasifícanse no tipo “Cabanas”, mais eu inclínome como o do tipo “Moeche” e se me apurades, como un tipo especial “As Pontes”, pois tampouco é como os outros tipos citados, hai variacións con todos eles.

Texto e fotos aportados por Xose María López Ferro, Cronista Oficial do Concello de As Pontes e director do Museo Etnográfico Monte Caxado, a quen agradecemos a sua colaboración desinteresada

OUTRO HÓRREO DE BERMUI

Temos hoxe outro exemplar de hórreo de Bermui, este restaurado de hai pouco, e bastante ben logrado, agás por un detalle que, a meu xeito de ver, fáltalle.

Este exemplar é do tipo “Vilalba” pero evolucionado, como xa dixen máis veces, sen corredor, balaustre e columnas. É un hórreo de soleira maciza de pedra, non moi alta (veremos algún outro exemplar que a duplica en altura), con escaleiras tamén en pedra. Tornarratos de pedra que fai de piso, a cámara mixta (madeira e pedra), estreita e pequena (E aquí, a meu xeito de ver, fáltalle a fita lonxitudinal que seguro o hórreo primitivo tiña ou levaba e a este non se lle puxo, pois está presente na maioría dos hórreos). O teito a tres augas, cunha lixeira viseira no penal da porta. O remate do tellado é de lousas engarzadas.

A restauración está ben feita e posiblemente se conserve moitos anos sen ter que tocarlle. Habería que felicitar ao dono por decidir conservalo e restauralo.

Texto e fotos aportados por Xose María López Ferro, Cronista Oficial do Concello de As Pontes e director do Museo Etnográfico Monte Caxado, a quen agradecemos a sua colaboración desinteresada