Cando escribo estas liñas, descoñezo se esta parte do cruceiro que queda (a cruz) e da que vou falar segue aínda existindo; mais é un exemplo do que está a acontecer con moito do noso patrimonio que segue a ser o gran descoñecido e pouco valorado aínda por moita xente.
O SANTO CRISTO DA FAEIRA
Cruceiro que na actualidade xa non está no lugar que debera estar e que podería incluílo no apartado dos cruceiros desaparecidos, mais como aínda o localicei (o que queda del), métoo neste apartado por non estalo de todo. J.J. Burgoa, di que é probable que sexa do S. XVI ou principios do XVII. Persoalmente, cando o vin, pensei que debía ser moi antigo, pola erosión e por estar todo el feito nunha soa pedra (cruz e Cristo) e polo seu grosor , a talla en si, e algunhas características máis.
Din con el grazas a a D. Eladio Puentes Balsa, que me levou ao lugar onde está actualmente, sen a súa axuda inestimable nunca o tería localizado. Engadir que tanto D. Eladio como a veciña coa que falei, referíanse a el como o Santo Cristo da Faeira. Así é como era coñecido, e aínda hoxe se coñece.
Situación:
Atopámonos este cruceiro, o que queda del, en medio dos ferros dun alpendre que hai na finca na que estaba encravado, no lugar da Faeira, e a poucos metros da empresa “Queixos da Faeira”. Orixinariamente estaba nunha encrucillada de camiños e cando foron amañados e ampliados meteuse para a finca, logo o dono da mesma apropiouse del e retirouno para o seu alpendre ao pouco tempo de aparecer no xornal “A Voz de Galicia” e no artigo da revista ABRENTE.
A Cruz:
Falamos dunha cruz grande e grosa, polo que deduzo que o cruceiro orixinal tamén tivo que ter un tamaño considerable.
A cruz é de sección cuadrangular, moi grosa e rematada, nos brazos horizontais cuns saíntes case rectangulares de menores dimensións cos brazos, e que ponderan ser restos dalgún tipo de talla.
Sobre a cabeza do Crucificado leva unha cartela onde debía ter as letras de INRI moi gastada e na que non se le nada. Cristo e cruz semellan estar labrados na mesma pedra, sendo un todo.
Na súa parte inferior estreita un pouco, o que me indica que estaba metida, orixinariamente, nun capitel.
Non teño dúbida de que falamos dun exemplar moi antigo de cruz.
O Cristo, está moi ben traballado, aínda que ao igual que a cruz, está moi erosionado polo paso do tempo.
Leva coroa de espiñas, aínda que moi erosionada. Cabeza caída cara á dereita lixeiramente. Ollos caídos, pelo longo e rizado, con barba curta. Pano de pureza con nó á dereita e moi voluminoso. Mans pechadas, con cravos nelas. O pé dereito cravado enriba do esquerdo. Nos pés dá a impresión de que non foron moi traballados, incluso resultan algo curtos en relación ao resto do corpo.
A cabeza está partida. A sorte é que aínda se conserva, o que non sei é por canto tempo, pois en calquera momento cae e esnaquízase.
Este patrimonio de arte popular moitas veces non está o suficientemente considerado, se cadra por unha falla de cultura patrimonial, de non saber o que representa todo isto, de non sentir a nosa identidade, o noso ser, a nosa orixe. De valorar máis o de fóra que o que temos, de rexeitar as cousas por vellas ou antigas, de descoñecemento, nunha palabra.
Texto e foto aportados por Xose María López Ferro, Cronista Oficial do Concello de As Pontes e director do Museo Etnográfico Monte Caxado, a quen agradecemos a súa colaboración.
Unidad Pastoral As Pontes 