Unha vez rematados os artigos relacionados co tema patrimonial de cruces no noso concello, imos comezar con outro apartado dedicado aos nosos hórreos, elementos tamén importantes dentro do noso patrimonio pontés.
Ao ser As Pontes un territorio situado nos lindes de dúas provincias (A Coruña e Lugo) temos unha tipoloxía variada dependendo dos lugares onde se encontran. Os máis próximos á provincia de Lugo son dunha tipoloxía e, canto máis a dentro da provincia da Coruña, son doutra, con variantes tamén dentro deles.

OS HÓRREOS PONTESES (I)

Os hórreos constitúen un exemplo máis do noso Patrimonio material que se está a perder día a día, pola pouca importancia que se lles dá. Asemade a perda do seu uso, contribúe de forma decisiva para que se vaian abandonando e non se conserven como merecen, e pouco a pouco caian e pérdanse para sempre.

É unha construción adxectiva á casa, destinada a gardar e secar o maínzo principalmente. Tamén se di que é un graneiro suspendido ou en alto.

Nel gárdanse e sécanse: maínzo, castañas, fabas, centeo, trigo, noces, abelás, carne salgada, queixos…

Horro, hórrea, cabazo, cabaceiro, canastro, cabana, celeiro, piorno… son algúns dos seus nomes, dependendo da forma da súa construción e dos materiais empregados. Polo xeral, no noso concello, referímonos a el co nome de “hórreo”.

As primeiras referencias deles témolas nos escritores romanos, Varrón, Cayo Plinio Segundo, Lucio Junio Moderato Columela… Todos falan dos “granaria sublima” ou celeiros pendurados que existían xa antes da súa chegada a Gallaecia e que tiñan e empregaban os seus habitantes, polo que a súa antigüidade é anterior á chegada dos romanos. Posiblemente a súa existencia veña do Neolítico co cultivo dos cereais (centeo, millo miúdo ou paínzo…) e coas características climáticas (humidade) do noso país galego terían necesidade de conservar os alimentos en seco.

Os hórreos non son exclusivos de Galicia, atopámolos en Asturias, León, Cantabria, EusKadi, Navarra e norte de Portugal dentro da Península.

Máis tamén en países como Hungría, Suíza, Países Escandinavos, Romanía… África subsahariana, Persia, Xapón e sueste asiático, Península de Kamchatka e área do Estreito de Bering. E por que nesta zonas? Pois porque, como en Galicia, son zonas con humidade alta no clima e a conservación e almacenamento do gran só é posible en hórreos.

En todos os países tenden a desaparecer. Mais hai algúns que tenden a protexelos e conservalos como monumentos do pasado. Deberíamos tomar exemplo deles.

Texto e fotos aportados por Xose María López Ferro, Cronista Oficial do Concello de As Pontes e director do Museo Etnográfico Monte Caxado, a quen agradecemos a sua colaboración desinteresada