Deixamos a zoa do Freixo e imos achegándonos ao pobo e na estrada de Marraxón de Abaixo, atopámonos co exemplar de hoxe.



CRUZ EN MARRAXÓN DE ABAIXO

Na mesma pista de Marraxón de Abaixo, na marxe dereita, atópase esta cruz que é moi antiga, concretamente do ano 1866 como reza na inscrición que ten. Está deitada contra a sebe de tuias que terman dela, pois está solta no pé.


É unha cruz de ollo de sapo, de tamaño medio e solta na base. Cos tres brazos superiores, practicamente, iguais e con inscrición neles. De arriba cara abaixo pódese ler:

JESVS

MIRA?

AÑO DE 1866

ALEJANDRO CEBREIRO?

Poño dúas interrogantes, a primeira por non estar claro o I e, a segunda, por non ter claro tampouco as letra AL. Todas elas están desgastadas por mor do tempo e do material, xa que o ollo de sapo non é unha pedra dura e desfáise coas inclemencias climáticas.

Texto e fotos aportados por Xose María López Ferro, Cronista Oficial do Concello de As Pontes e director do Museo Etnográfico Monte Caxado, a quen agradecemos a sua colaboración desinteresada

Situámonos hoxe no lugar do Caneiro, concretamente na zona de lecer alí existente, a carón do río Eume, ao seu paso por este lugar. Neste sitio, no seu día, ademais do refuxio, grellas para o churrasco, fonte, hórreo… puxeron tamén unha cruz.


CRUZ DO CANEIRO

Situada no lugar do Caneiro, concretamente no lugar de lecer e descanso ou área recreativa, na parte dereita segundo se chega a dito lugar.
Non é, supoño, a súa situación orixinal, xa que deberon de poñela alí cando se creou dita área en plan ornamental.
É unha cruz mediana, de brazos case iguais e situada enriba dunha base semellante a un paralelepípedo rectangular, aínda que  con entrantes e saíntes nas cara laterais.

A cruz está feita con pedra de ollo de sapo a a base é granítica.
Posiblemente a súa situaación fose no lugar do Vilar, hoxe desaparecido coa mina e posteriormente o lago, e que viñese das expropiacións.
Ao non coñecer a súa orixe, tamén descoñezo a súa historia de desgracia.

Texto e fotos aportados por Xose María López Ferro, Cronista Oficial do Concello de As Pontes e director do Museo Etnográfico Monte Caxado, a quen agradecemos a sua colaboración desinteresada

Un exemplar de cruz alta de desgracia.


CRUZ ALTA DE SOMEDE

Situada á man dereita da estrada, xusto ao chegar a Somede e concretamente onde parte unha pista cara a Calvela.

Está feita en pedra de ollo de sapo, totalmente pintada de branco, caleada.
Ten unha base cuadrangular do mesmo tipo de pedra e tamén caleada,  sobre da que se ergue.

A súa altura, aproximada, é de metro e medio. Os tres brazos superiores son iguais e o vertical inferior é o máis longo.

É curioso o de pintar as cruces altas de cal, pois non é este o único exemplar caleado de cruz alta. Isto tiña unha finalidade que era protexer a pedra dos mofos e así evitar o seu deterioro.

Non teño información sobre o motivo polo que foi erixida, isto é, a morte repentina que tivo lugar neste lugar.

Texto e fotos aportados por Xose María López Ferro, Cronista Oficial do Concello de As Pontes e director do Museo Etnográfico Monte Caxado, a quen agradecemos a sua colaboración desinteresada

E seguimos un día máis no Freixo e outro exemplo de cruz de desgracia, moi similar ás anteriores, na feitura e no material empregado.


CRUZ DE PAXÓN (O FREIXO)

Está situada esta cruz na estrada que vai do Freixo ao lugar de Pazos, nunha desviación por unha pisa á dereita, mais visible dende a estrada. Está nun campeiro e preto dunhas árbores.

É unha cruz moi curiosa, pois é unha cruz de brazos transversais curtos, moi semellante aos ídolos pétreos. É alta e case plana. Está feita en pedra de ollo de sapo.
Carece de inscricións visibles. E non sei por quen a puxeron ni o acontecido.

Texto e fotos aportados por Xose María López Ferro, Cronista Oficial do Concello de As Pontes e director do Museo Etnográfico Monte Caxado, a quen agradecemos a sua colaboración desinteresada